Chữ nổi và chữ khắc, nét bao nhiêu thì ra

Khách đặt móc khoá hay bảng tên thì gần như lần nào cũng gửi kèm một dòng chữ. Và lần nào cũng có một câu hỏi đi theo: chữ này in ra có đọc được không.

Câu trả lời không nằm ở cỡ chữ. Nó nằm ở bề dày của nét, tức chỗ hẹp nhất của mỗi gạch trong con chữ. Dưới một ngưỡng nhất định thì máy cắt lớp bỏ hẳn nét ấy, không báo gì cả, và bạn chỉ biết lúc cầm bản in trên tay.

Hai ngưỡng, và chúng không bằng nhau

Xưởng dựng một tấm phẳng 210 × 70 × 2 mm, trên mặt có hai hàng chữ giống hệt nhau về hình, chỉ khác bề dày nét. Hàng trên là chữ nổi cao 0,6 mm, hàng dưới là chữ khắc sâu 0,6 mm. Rồi cắt lớp bằng hồ sơ PLA của xưởng và đọc thẳng gcode xem nét nào thật sự có đường nhựa.

Hai con số rơi ra, và chúng khác nhau:

• Chữ nổi: dưới 0,15 mm là mất. Ở 0,13 và 0,14 mm thì cả khung chữ chỉ còn hơn ba milimet đường nhựa, tức gần hết nét đã bị bỏ. Từ 0,12 mm trở xuống thì không một đường nhựa nào
• Chữ khắc: dưới 0,10 mm là mất. Ở 0,09 mm, vùng có chữ trong gcode giống hệt vùng tấm trơn bên cạnh, từng chữ số một. Máy đổ đặc đè lên như chưa từng có cái rãnh nào

Chữ khắc sống ở nét mảnh hơn chữ nổi. Lý do nằm ở chỗ chữ khắc là một cái lỗ nằm trong khối nhựa, còn chữ nổi là một cái gờ đứng một mình trên mặt phẳng. Một cái lỗ chỉ cần đủ chỗ cho đầu phun đi vòng qua; một cái gờ phải tự đứng được.

Mốc 0,10 mm của chữ khắc không phải con số ngẫu nhiên. Hồ sơ xưởng khai cỡ chi tiết nhỏ nhất bằng một phần tư đường kính đầu phun, mà đầu phun là 0,4 mm.

Nét nào cũng in ra 0,38 mm

Đây là chuyện bất ngờ hơn chuyện mất nét, và nó giải thích vì sao chữ nhỏ in ra trông bệt.

Đọc bề rộng thật của từng đường nhựa trong gcode thì ra thế này:

• Nét khai 0,15 mm: in ra 0,38 mm
• Nét khai 0,20 mm: in ra 0,38 mm
• Nét khai 0,25 mm: in ra 0,38 mm
• Nét khai 0,30 mm: in ra 0,38 mm
• Nét khai 0,40 mm: in ra 0,40 tới 0,49 mm

Bốn nấc đầu ra đúng một con số. Máy không in được một đường mảnh hơn 0,38 mm, nên nét nào mỏng hơn thế đều bị nong lên bằng đúng mức ấy.

Hệ quả thực tế: một con chữ có nét 0,2 mm sẽ in ra dày gần gấp đôi, và nếu hai nét trong con chữ cách nhau dưới 0,4 mm thì chúng dính vào nhau. Đó đúng là cảnh chữ bị bệt, lỗ trong chữ o và chữ a bịt kín lại.

Muốn chữ ra đúng như vẽ thì nét phải từ 0,4 mm trở lên, tức bằng đúng bề rộng một đường nhựa.

Hạ độ dày lớp không cứu được chuyện này

Phản xạ đầu tiên của ai cũng là hạ độ dày lớp xuống cho mịn. Xưởng cắt lại đúng tấm ấy ở 0,12 mm để xem có ăn thua không.

• Ngưỡng nét chữ nổi nhích từ 0,15 mm xuống 0,13 mm
• Bề rộng in ra đổi từ 0,38 mm xuống 0,37 mm

Hai phần trăm milimet, đổi lấy một ca in dài thêm. Không đáng. Lý do đã có bài riêng: độ dày lớp ăn thua với chiều cao, còn bề dày nét là chuyện bề ngang, mà bề ngang bị đầu phun chặn. Bài Đầu phun 0,4 mm, vì sao chi tiết nhỏ không ra nói hết nhẽ cái trần ấy.

Cao bao nhiêu và sâu bao nhiêu

Bề dày nét là một chuyện, chữ nhô lên hay lõm xuống bao nhiêu là chuyện khác. Xưởng dựng thêm một tấm nữa, nét để 1,2 mm cho khỏi lẫn, rồi đổi riêng chiều cao.

Chữ nổi, cắt ở lớp 0,20 mm:

• Khai cao 0,05 mm: không ra lớp nào, chữ biến mất
• Khai cao 0,10, 0,15 hay 0,20 mm: cả ba đều ra đúng một lớp, tức cao 0,20 mm
• Khai cao 0,30 hay 0,40 mm: hai lớp, tức 0,40 mm
• Khai cao 0,60 mm: ba lớp. 0,80 mm: bốn lớp. 1,20 mm: sáu lớp

Chữ khắc cũng vậy, chỉ lệch một nấc:

• Khai sâu 0,05 hay 0,10 mm: rãnh mất hẳn
• Khai sâu 0,15, 0,20 hay 0,30 mm: đều ra một lớp sâu
• Khai sâu 0,40 mm: hai lớp. 0,60 mm: ba lớp. 1,20 mm: sáu lớp

Chiều cao luôn làm tròn theo lớp. Khai 0,10 hay 0,20 ra y hệt nhau, nên đừng mất công gõ số lẻ.

Và để ý: chữ nổi sống từ 0,10 mm, còn chữ khắc phải tới 0,15 mm. Ở chiều cao thì ngược với chiều bề dày nét, chữ khắc mới là cái khó hơn.

Chữ nổi và chữ khắc nên để bao nhiêu

Ba dòng dưới đây dùng được ngay, tính cho hồ sơ xưởng và đầu phun 0,4 mm:

• Nét chữ: từ 0,4 mm trở lên. Mỏng hơn vẫn ra nhưng ra dày bằng 0,38 mm, và dưới 0,15 mm thì mất
• Chữ nổi: cao 0,6 mm, tức ba lớp ở mức 0,20 mm. Đủ để sờ thấy, đủ để sơn tô vào, mà không làm chữ dễ sứt
• Chữ khắc: sâu 0,6 mm, cùng lý do. Khắc nông hơn thì sơn tô vào không đọng lại

Và một dòng nữa cho ai muốn chữ thật sắc: nét 0,8 mm trở lên. Từ mức 0,6 mm thì máy bắt đầu đắp cho nét một mặt nóc riêng rồi là phẳng nó, nên mặt chữ nhẵn hẳn thay vì chỉ là một đường nhựa tròn.

Ô ấy nằm đâu trong Bambu Studio

Bambu Studio có sẵn công cụ tạo chữ ba chiều, không cần mở phần mềm vẽ.

• Mở Bambu Studio, ở chế độ Prepare
• Bấm chọn vật cần thêm chữ
• Trên thanh công cụ ngang, bấm nút Text Shape, nút mang hình chữ T
• Gõ chữ vào ô trên cùng, chọn bộ chữ ở ô Font, chọn cỡ ở ô Size

Ba ô quyết đúng mấy con số bài này đo:

• Boldness, một thanh kéo trong mục Advanced, làm nét dày lên hay mỏng đi. Đây là ô ăn thua với ngưỡng 0,4 mm
• Thickness khai chữ nhô lên bao nhiêu milimet
• Embedded Depth khai chữ lún vào vật bao nhiêu milimet. Để nó lớn hơn Thickness là chữ thành chữ khắc

Mục Mode còn bốn kiểu đặt chữ lên mặt cong. Chữ đặt trên mặt cong thì ngưỡng của bài này vẫn đúng, nhưng chỗ nét mỏng nhất khó đoán hơn vì chữ bị uốn theo mặt.

Gửi file cho xưởng thì kiểm gì trước

Màn đặt in không kiểm được bề dày nét chữ. Nó đọc khổ bản in, đếm lưới hở, chứ không đi tìm chỗ mảnh nhất trong mẫu của bạn.

Nên trước khi gửi, tự kiểm hai thứ:

• Phóng to chỗ chữ trong phần mềm của bạn rồi đo nét mảnh nhất. Dưới 0,4 mm thì sửa trước, đừng gửi rồi hỏi sau
• Nhớ tỉ lệ. Thu nhỏ bản in còn 50% là nét chữ cũng còn một nửa. Một con chữ nét 0,6 mm hoàn toàn ổn, thu còn một nửa thì nó xuống 0,3 mm và bắt đầu bệt

Chữ của bạn mảnh mà vẫn muốn in thì nhắn Zalo trước khi đặt. Xưởng cắt thử rồi xem gcode là biết ngay nét nào còn nét nào mất, không phải in ra mới biết.

Đọc tiếp

Vì sao đầu phun 0,4 mm là một cái trần không ô nào vượt được, đọc bài Đầu phun 0,4 mm, vì sao chi tiết nhỏ không ra.

Lớp mỏng ăn thua với chiều cao chứ không với bề ngang, đọc bài Độ dày lớp là gì, nên để 0,12 hay 0,28.

Chuẩn bị file trước khi gửi, đọc bài Gửi model in 3D thế nào cho đúng. Cùng họ câu hỏi số đo không khớp, đọc bài Lỗ tròn in ra bị chật, ốc không lọt.